Een woning verliest warmte via ramen en muren, via het dak en via de vloer van de begane grond. Isolatie van deze oppervlakten vermindert het warmteverlies en verbetert het comfort in huis. U voorkomt daarmee ook onnodig energieverbruik. En dat scheelt in de milieuvervuiling en de energierekening.
Tips woning isoleren
- Kies materiaal met een hoge isolatiewaarde, de zogeheten R-waarde; dat zorgt voor hogere besparing. Het soort materiaal en de dikte bepalen die R-waarde.
- Breng isolatiemateriaal zorgvuldig aan, voor optimale isolatie en energiebesparing: bevestig het stevig, zonder kieren en indien nodig met een dampremmende laag aan de warme zijde.
- Voor een gezond klimaat in huis is ventilatie noodzakelijk, om ophoping van vocht en schadelijke gassen te voorkomen.
- Maak een inventarisatie van uw hele woning, voor u een isolatiemaatregel selecteert. Een specialist of adviseur kan daarbij helpen.
- Vraag gratis Advies op maat voor informatie die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Kijk op Gevelisolatie, Dakisolatie, Vloer- en bodemisolatie, of Dubbele beglazing.
- Milieu Centraal heeft films die u laten zien wat er bij komt kijken om het dak van uw woning te isoleren en te voorzien van dubbelglas. Deze films laten ook zien welke besparingen deze investeringen u opleveren.
Dakscan van een aantal woningen in de Nijmeegse wijk Hatert. De kleur is gekoppeld aan warmte: rood is warm, blauw is koud. Schoorstenen, daknokken en auto's tekenen rood (= warm) af tegen de omgeving. Ook scheidingswanden tussen de woningen zijn duidelijk zichtbaar; mogelijk lekt daar warmte weg uit de woningen.Bron: Gemeente Nijmegen.
Isoleren en het milieu
In principe kan de hele buitenkant van het huis geïsoleerd worden. Die grote klus is te verdelen in verschillende maatregelen. Sommige zijn ingrijpender dan andere. De meeste investeringen verdienen zich binnen een paar jaar terug, omdat u geld bespaart op de energierekening. Als uw jaarlijkse gasverbruik bijvoorbeeld afneemt van 2000 m3 naar 1000 m3, dan daalt de energierekening met 610 euro per jaar (prijspeil 2009).
Vooral in oude(re) huizen valt grote winst te behalen met isolatie, voor het milieu én de portemonnee. Het gemiddelde gasverbruik voor centrale verwarming is 1200 m3 per jaar; dat is bijna driekwart van het totale gasverbruik in de woning. Aangezien de de gemiddelde Nederlandse woning matig is geïsoleerd kan het gasverbruik fors omlaag. 
Een slecht geïsoleerd huis gebruikt per jaar 2050 m3 gas voor verwarming. Een goed geïsoleerd huis heeft maar 700 m3 gas nodig. Isoleren biedt dus goede mogelijkheden om veel energie en geld uit te sparen. Met de stijgende energieprijzen is een flinke energiebesparing niet verkeerd. Maar ook met het oog op het milieu is het van belang zuinig te zijn met energie. Isoleren verbetert bovendien het comfort van uw woning; isolatie gaat namelijk tocht en warmteverlies tegen. Dat betekent minder condens op de ramen, geen koude voeten meer, en ook minder geluidsoverlast van buiten.
Het is voor uw gezondheid wel belangrijk dat er niet alleen isolatie maar ook voldoende ventilatie plaatsvindt. Dat beperkt het vochtgehalte en de concentratie schadelijke stoffen binnenshuis. Als u glas met een hoge isolatiewaarde (HR++ glas) plaatst in een woning die verder slecht is geïsoleerd, dan kunnen vochtproblemen ontstaan. Vocht in huis slaat vooral neer op koude plaatsen, zoals op koude buitenmuren of koude vloeren. Zeker wanneer ventilatie onvoldoende is, kan dit optreden. Lees hierover meer op Vocht en ventilatie.
Daarnaast kunt u natuurlijk ook een specialist raadplegen, zoals een energiebesparingsadviseur. Zo'n adviseur komt bij u thuis en bekijkt ter plekke naar de mogelijkheden om energie te besparen. Aan de hand hiervan wordt een rapport gemaakt met adviezen. Lees meer over de mogelijkheden voor advies op Energie Prestatie Advies.
Een selectie maken
Als er meerdere mogelijkheden zijn voor verbeterde isolatie, wilt u wellicht een keuze maken en niet alles (laten) aanpakken. Er zijn een paar maatregelen die zeer kosteneffectief zijn en zeker de moeite waard: het aanpakken van naden en kieren, de isolatie van CV-leidingen en isolatie van het dak of de zoldervloer.
Isoleren met een plan
Een goed algemeen advies: maak een plan voor isolatie en ventilatie van de woning. Bij isolatie is het belangrijk te letten op het voorkomen van vochtproblemen. Plaatsing van HR++ glas (glas met een hoge isolatiewaarde) in een verder slecht geïsoleerde woning, kan bijvoorbeeld vochtproblemen opleveren. Vocht in huis slaat doorgaans neer op koude plaatsen zoals koude buitenmuren of koude vloeren. Dit gebeurt vooral als de ventilatie onvoldoende is.
Het opstellen van een isolatieplan gaat gemakkelijker als u gebruik maakt van andere gerelateerde onderwerpen op Milieu Centraal. Per maatregel vindt u uitgebreide informatie over de mogelijkheden, kosten en baten, en praktische tips.
De tabel geeft een indicatie van de besparingen door isolatiemaatregelen. Voor de berekening is uitgegaan van een woning met vloeroppervlak van 50 m2, een dak van 70 m2 en een gevel van 25 m2. Er is gerekend met isolatiemateriaal met R (isolatiewaarde) van 1,3 m2.K/W. Uitzondering is de vloerisolatie, daarbij is R = 2,5 m2.K/W.
| Maatregel | Gemiddelde besparing (m3 aardgas/ jaar) | Gemiddelde besparing ( € / jaar*) | Terugverdientijd** |
| Naden en kieren aanpakken |
80 |
49 |
1 jaar (zelf doen) |
| Isoleren schuin dak - onverwarmde zolder |
308 |
188 |
5 jaar (laten doen) |
| Isoleren schuin dak - verwarmde zolder |
714 |
435 |
9 jaar (laten doen) |
| Isoleren zoldervloer - onverwarmde zolder |
220 |
134 |
5 jaar (zelf doen) |
| Isoleren bodem van kruipruimte |
140 |
85 |
7 jaar (laten doen) |
| Isoleren vloer van begane grond |
190 |
116 |
5 jaar (zelf doen)
11 jaar (laten doen) |
| Isoleren binnenzijde buitengevel |
250 |
153 |
4 jaar |
| Isoleren bestaande spouwmuren |
225 |
137 |
4 jaar (laten doen) |
| Isoleren buitenzijde buitengevel |
275 |
168 |
11 jaar (laten doen) |
| Vervanging enkel glas door gewoon dubbel glas (20 m2) |
450 |
275 |
11 jaar (laten doen) |
| Vervanging enkel glas door HR++ glas (20m2) |
650 |
397 |
10 jaar (laten doen) |
* Gerekend is met een gasprijs van 0,61 euro/m3 (prijspeil 2009).
** De terugverdientijd is de tijd die het duurt voordat u de investering heeft terugverdiend, via de besparing op energiekosten.
Inventarisatie van uw woning
Welke maatregelen op uw woning van toepassing zijn, hangt allereerst af van de isolatie die al in de woning aanwezig is. Maak dus eerst een volledige inventarisatie.
Een belangrijk startpunt daarbij is het bouwjaar van de woning. Dit kunt u opvragen bij de gemeente, afdeling Bouw- en woningtoezicht. Het jaartal op eventueel aanwezige bouwtekeningen van het huis, geeft ook een aanwijzing voor het bouwjaar.
Bouwjaar 1983 of later
Recente nieuwbouwhuizen zijn goed geïsoleerd. Daar hoeft u niets aan te doen. De isolatie van iets oudere nieuwbouwhuizen is voldoende. Alle delen (het dak, de gevel, glas en de vloer of bodem) zijn geïsoleerd. Maar de toegepaste isolatiewaarde is aan de lage kant. U kunt daarom extra isolatiemateriaal aanbrengen. Maar dat loont alleen de moeite, als er plannen zijn voor groot onderhoud, zoals ramen die vervangen moeten worden of een zolder die bewoonbaar wordt gemaakt.
Controleer eens per jaar naad- en kierdichting in huis. Materiaal om kieren te dichten, zoals schuimband, wordt na enkele jaren minder flexibel. Hierdoor wordt de kier minder goed gedicht. Het isolatieband is dan aan vervanging toe.
Bouwjaar tussen 1975 en 1983
Deze woningen hebben tijdens de bouw spouwmuur- en dakisolatie van vijf centimeter gekregen. Daarnaast is er in de woonkamer dubbel glas toegepast.Om uw woning beter te isoleren, kunt u de vloer of bodem aanpakken en dubbel glas plaatsen in ramen die dat nog niet hebben. Als het glas of de ramen of de kozijnen in de woonkamer aan vervanging toe zijn, kunt u in plaats van gewoon dubbel glas extra isolerend HR++ glas toepassen. Als u plannen heeft om het dak of de zolder te renoveren, dan kunt u extra dakisolatie toepassen. Daarnaast is het verstandig om te controleren of het materiaal voor naad- en kierdichting nog in orde is.
Bouwjaar voor 1975
Huizen van voor 1975 zijn bij de bouw niet (of nauwelijks) geïsoleerd. Mogelijk is er wel later isolatiemateriaal aangebracht. Ga daarom per onderdeel na wat de situatie is.
- Dak
Bij een schuin dak kan het isolatiemateriaal tussen de dakpannen en het dakbeschot zitten, of tussen dakbeschot en aftimmering. Bij een plat dak kunnen achteraf losse isolatieplaten van hard schuim bovenop het dakbedekkingsmateriaal zijn aangebracht. Ze zijn gemakkelijk te zien. Isolatie kan ook onder het dakbedekkingsmateriaal zijn aangebracht. Dit kunt u zien bij leidingdoorvoeren.
- Buitengevels (van woning en eventuele aanbouw)
Woningen van voor 1920, of uit de periode 1945 tot 1955, hebben zelden een spouw en dus ook geen spouwmuurisolatie. Als er sprake is van isolatie, moet dat aan de buitenkant van de gevel zitten, of tussen de gevel en een voorzetwand. Woningen gebouwd tussen 1920 en 1945, of tussen 1955 en 1975, hebben wel een spouwmuur. In deze periodes zijn spouwmuren niet voorzien van isolatiemateriaal. Informeer eventueel bij de vorige eigenaar of de spouw al is na-geïsoleerd.
- Vloer of bodem van kruipruimte
Open het kruipluik en inspecteer de opbouw van de vloer, en de bodem van de kruipruimte. Als uw huis geen kruipruimte heeft, kan alleen bovenop de vloer isolatiemateriaal zijn aangebracht.
- Ramen in woonkamer en keuken De glasplaten van dubbel glas worden onderling op afstand gehouden door een metalen of aluminium buisprofiel. Bij glas dat vanaf 1994 is geplaatst kunt u op dit profiel lezen of het gaat om HR-glas.
- Ramen in de slaapkamer
De glasplaten van dubbel glas worden onderling op afstand gehouden door een metalen of aluminium buisprofiel. Bij glas dat vanaf 1994 is geplaatst kunt u op dit profiel lezen of het gaat om HR-glas.
- Naden en kieren
Controleer of er bij ramen en deuren tochtstrips aanwezig zijn, en of ze nog voldoende functioneren.
- CV-leidingen in onverwarmde ruimtes
Kijk of er bij CV-leidingen in ongebruikte ruimtes (zoals voorzolder of kelder) leidingen lopen zonder isolatiemateriaal rondom de buis.
Materiaal tips
- De verschillen tussen isolatiematerialen, op gebied van milieubelasting, zijn klein vergeleken met de energiebesparing die isolatie oplevert. Dus welk materiaal u ook kiest, isolatie levert zeker energie- en milieuwinst op.
- U bespaart wel meer als u kiest voor materiaal met een hoge isolatiewaarde. De isolatiewaarde (de R-waarde) hangt af van het soort materiaal en de dikte.
- Isolatie werkt het best als het materiaal zorgvuldig wordt aangebracht, dus zonder kieren, goed bevestigd en indien nodig met dampremmende laag aan de warme zijde.
- Dek tijdens het klussen het isolatiemateriaal altijd goed af, zeker als u het buiten bewaart. Isolatiemateriaal verliest zijn isolerende werking als het nat wordt, of als ertegen gestoten wordt. Dit laatste geldt niet voor EPS, noch voor isolatieplaten met een stootvaste afwerklaag.
- Gebruik bij verwerking van glas- en steenwol handschoenen en lange mouwen. En zo nodig een stofkapje, type P2. De vezels in glas- en steenwol kunnen namelijk irritatie veroorzaken.
- Isolatiemateriaal dat niet is gelijmd, maar gespijkerd of geniet, kan bij de sloop gemakkelijk worden losgemaakt en eventueel worden hergebruikt.
- Gaat u lijmen omdat klemmen, nieten of spijkeren van het isolatiemateriaal niet mogelijk is, gebruik dan liefst een lijm op waterbasis.
Meer informatie
